Waarschuwing over melatonine bij kinderen, dit is de reden

Waar de waarschuwing vandaan komt

Op 22 september zette het Belgische factcheckplatform deCheckers de waarschuwing op een rij. Het baseert zich op een uitgebreider stuk van Gezondheid en Wetenschap, de Vlaamse site die medisch nieuws toetst aan onderzoek. Aanleiding was een kinderarts die merkt dat steeds meer jonge ouders melatonine geven aan kinderen die verder gezond zijn, vaak met de gedachte dat baat het niet, dan schaadt het niet. Daar heeft hij zijn twijfels over.

Melatonine is een hormoon dat het lichaam zelf aanmaakt als het donker wordt. Het maakt je slaperig en helpt je dag en nacht op elkaar af te stemmen. Als supplement is het bedoeld om dat ritme een duw te geven, niet als slaapmiddel dat je buiten westen brengt.

Wat het onderzoek laat zien

Bij kinderen met een neurologische ontwikkelingsstoornis, zoals autisme of ADHD, is melatonine het best onderzocht. Die kinderen hebben vaker een verstoord dag- en nachtritme, en bij hen helpt het middel op korte termijn om sneller in te slapen en langer te slapen. Ook daar is het effect volgens Gezondheid en Wetenschap wisselend en beperkt. In Nederland schrijven artsen het bij deze groepen voor, meldt Apotheek.nl, en dat gaat dan buiten de bijsluiter om omdat melatonine niet voor kinderen is geregistreerd.

Voor gezonde kinderen is het bewijs veel dunner. Een overzicht van acht studies met ruim vierhonderd kinderen en jongeren van 5 tot 20 jaar met langdurige slapeloosheid vond dat ze hooguit twintig minuten sneller in slaap vielen en ongeveer een halfuur langer sliepen. De onderzoekers noemen dat bewijs zelf zwak. Over de veiligheid op langere termijn zijn nog steeds vragen, schrijft Gezondheid en Wetenschap. Een Europese richtlijn van kinderartsen uit 2024 ziet melatonine daarom alleen als optie als ouders al het andere geprobeerd hebben, kortdurend, en niet onder de twee jaar.

De waarschuwing komt uit België, waar melatonine zonder voorschrift in de apotheek te koop is. De medische boodschap geldt ook hier. Geef het niet op eigen houtje, en laat de dosering en de duur altijd over aan een arts.

Wat eerst komt

Volgens de artsen begint de aanpak bij de gewone dingen die ouders vaak onderschatten. Vaste tijden en een voorspelbaar ritueel voor het slapengaan. Rust in het laatste uur, zonder schermen. Een slaapkamer die goed verduisterd is, geventileerd en niet te warm. En geduld, want het kan weken duren voordat een nieuw ritme houvast geeft.

Het helpt ook om te weten wat normaal is. Een baby of peuter die ’s nachts wakker wordt, heeft niet meteen een slaapprobleem. In ons stuk over hoeveel een baby echt slaapt staat per leeftijd wat je kunt verwachten en bij welke signalen je de huisarts belt. Slaapt je kind na een paar weken met een vast ritme nog steeds slecht, is het overdag moe of prikkelbaar, of maak je je zorgen, dan is het consultatiebureau of de huisarts de plek om te beginnen. Die kan ook beoordelen of er iets anders speelt, zoals snurken met ademstops, en of melatonine in jouw situatie iets toevoegt.