Vijf nachten amper slapen in een Backyard Ultra: wat een slaaptekort van dagen met je doet
Inhoudsopgave
Honderdtwintig uur lopen
Volgens Headliner, dat zich baseert op de VRT, liepen de twee Belgen 120 uur lang elk uur hun ronde. Daarmee verbeterden ze het oude record van 119 rondes. Aan het wereldkampioenschap deden 992 lopers uit 67 landen mee. Omdat de race pas stopt als er een loper over is, gingen Steyaert en Geerts na hun 120e ronde gewoon door. Teamgenoot Bert Verbist noemt hun mentale kracht en de manier waarop ze elkaar overeind houden als sleutel.
Slapen doen deelnemers aan zo’n race in de minuten die na elke ronde overblijven tot het volgende uur begint. Wie een ronde in een klein uur loopt, houdt hooguit een paar minuten tot een kwartier over, en nooit een volledige slaapcyclus. Dat ze daarmee vijf dagen volhouden, komt door maanden training, een team dat alles regelt en de wetenschap dat het straks voorbij is. Voor wie gewoon moet werken, autorijden of voor een kind zorgen, ligt het anders.
Wat dagen tekort met je hoofd doen
Een nacht doorhalen merk je meteen, en daarover schreven we al in ons stuk over een nacht zonder slaap. Interessanter is wat er gebeurt als je dagen achter elkaar net te weinig slaapt. Dat overkomt veel meer mensen, in een drukke werkweek, met een pasgeboren baby of tijdens een periode van zorgen.
Een bekend onderzoek daarnaar verscheen in 2003 in het vakblad Sleep. Onderzoekers van de Universiteit van Pennsylvania lieten gezonde volwassenen twee weken lang 4, 6 of 8 uur per nacht in bed liggen, en zetten daar een groep tegenover die drie nachten helemaal niet sliep. Wie twee weken op 6 uur zat, presteerde aan het eind op een concentratietest even slecht als iemand na een volledige nacht zonder slaap. De groep op 4 uur kwam uit bij twee nachten zonder slaap.
Het opvallendste zat in hoe de deelnemers zich voelden. Hun eigen gevoel van slaperigheid nam maar een beetje toe, terwijl hun prestaties nacht na nacht verder achteruitgingen. Wie een week of twee te kort slaapt, went dus aan het gevoel, maar niet aan het tekort. Je denkt dat het wel meevalt, terwijl je reactietijd langzaam verslechtert.
Wat het met je lijf doet
Ook buiten je hoofd gaat er van alles schuiven. Je biologische klok raakt uit de pas, waardoor honger, energie en lichaamstemperatuur niet meer gelijk oplopen. Veel mensen krijgen meer trek in zoet en vet eten en voelen zich slap of koud. Op de lange termijn hangt structureel te weinig slaap samen met allerlei gezondheidsklachten, zoals we eerder beschreven in het stuk over slaaptekort en een kortere levensduur. Bij een week van korte nachten gaat het vooral om je concentratie, je humeur en je weerstand.
Hoe snel je herstelt
Hier zit de grootste verrassing. Een tweede studie uit 2003, gepubliceerd in het Journal of Sleep Research, liet 66 vrijwilligers een week lang 3, 5, 7 of 9 uur per nacht in bed liggen, gevolgd door drie nachten van 8 uur om te herstellen. De groep die maar 3 uur kreeg, knapte na de eerste herstelnacht flink op, maar kwam daarna niet verder dan het niveau van de groepen op 5 en 7 uur. En bij die groepen op 5 en 7 uur was er na drie herstelnachten nog helemaal geen verbetering te zien.
De onderzoekers denken dat de hersenen zich aanpassen aan een tekort. Dat houdt je overeind, maar op een lager niveau, en die aanpassing verdwijnt niet in een paar nachten. Een lang weekend uitslapen na een zware week is dus geen volledige reset. Hoe ver je daar wel mee komt, lees je in ons stuk over slaapschuld inhalen in het weekend.
Wat je ermee doet als je week te kort was
Je hoeft geen ultraloper te zijn om iets met deze uitkomsten te doen. Weet je dat er een periode met korte nachten aankomt, dan kun je er een paar dingen aan doen.
- Neem je eigen gevoel niet als maatstaf. Dat je je wel redelijk voelt, zegt na een paar korte nachten weinig.
- Rijd niet lang achter elkaar als je een week te kort hebt geslapen, en zeker niet aan het eind van de dag.
- Plan na zo’n periode niet een of twee nachten bijslapen, maar reken op een week of langer met normale, regelmatige nachten.
- Houd je opsta-tijd zo vast mogelijk, ook als je bijslaapt. Ga liever wat eerder naar bed dan dat je tot het middaguur blijft liggen.
Toen het record viel, liepen Steyaert en Geerts gewoon door. Na afloop krijgen zij hun herstel, met dagen slaap, eten en rust. Dat recht hebben gewone mensen na een zware week ook, alleen nemen ze het zelden.
