Natuurlijk matras van latex, wol of kokos: wat het is en voor wie het past

Dat roept een vraag op die verder gaat dan één merk. Wat is een natuurlijk matras eigenlijk, ligt het anders dan een gewoon matras, en is het ook beter voor het milieu? Hieronder lees je wat latex, wol en kokos doen, voor wie zo’n matras past en hoe je aan het label ziet wat je koopt.

Wat natuurlijk betekent bij een matras

Er bestaat geen wettelijke definitie van een natuurlijk matras. Volgens de Consumentenbond worden natuurlijke matrassen of natuurmatrassen vrijwel altijd gemaakt van latexschuim van natuurlijke oorsprong. Daaromheen zit meestal een tijk van katoen, en vaak een laag wol. Soms komt er kokosvezel bij, vooral in stevigere kernen en in babymatrassen.

Het woord zegt dus vooral iets over de hoofdvulling, en dan is de eerste vraag of de latex echt natuurlijk is. Latex kan van natuurrubber zijn, synthetisch of een mengsel. De bond adviseert om ervan uit te gaan dat het synthetisch is als er niet uitdrukkelijk natuurlijke latex bij staat. Volledige latexmatrassen zijn vaker van natuurlatex, latex in toplagen en toppers vaker synthetisch. Hoe latex zich verhoudt tot koudschuim en pocketvering als kernmateriaal, vergeleken we in ons stuk over welke matraskern bij je slaaphouding past.

Latex, wol en kokos: hoe ze liggen

Latex is soepel. Het geeft direct mee waar je drukt en veert meteen terug, zonder het vertraagde gevoel van traagschuim. Daardoor ligt het voor veel mensen prettig bij het omdraaien. Latex staat bekend als slecht ventilerend, maar volgens de Consumentenbond blijkt dat in tests niet altijd te kloppen. De bond testte latexmatrassen die heel koel waren en andere die juist warm sliepen. Het hangt dus van het matras af, niet alleen van het materiaal. Een latexmatras is wel zwaar, wat je merkt bij het keren en verschonen.

Wol zit meestal niet in de kern maar in de tijk of als dunne laag erboven. Het neemt vocht op en voelt in de winter warm en in de zomer droog aan. Over hoe wol in het bed slaapt, schreven we bij het wollen dekbed; voor een woldeklaag in een matras geldt hetzelfde principe. Kijk wel naar het wasvoorschrift van de tijk als je last hebt van huisstofmijt, want wol verdraagt meestal geen hete was.

Kokos is een stugge vezel uit de bolster van de kokosnoot. In matrassen wordt hij meestal gebonden met latex, zodat er een stevige, luchtige plaat ontstaat. Die zie je vooral in babymatrassen en als stevige laag onder of tussen latex. Voor een volwassene ligt een matras met veel kokos stevig. Wie graag wegzakt, kiest liever een matras waar de kokos alleen als steunlaag in zit.

Is natuurlijk ook duurzaam?

Niet vanzelf. De Consumentenbond rekent op de pagina over een duurzaam matras voor dat natuurlatex per kilo een lage milieubelasting heeft, en volgens de bond veel lager dan synthetische latex. Maar latexmatrassen zijn zwaar, en daardoor kan hun totale voetafdruk toch relatief hoog uitvallen. Wol in de tijk of de lagen is vanwege de dierlijke oorsprong volgens de bond meestal niet zo duurzaam. Natuurlijke materialen zijn dus niet automatisch de groenste keuze.

Wat volgens de bond wel telt, is eenvoud en levensduur. Eenvoudige matrassen met weinig materialen hebben een duidelijk lagere milieubelasting dan complexe, en een matras moet minstens tien jaar meegaan, liefst veel langer. Verder helpt het als de lagen niet aan elkaar verlijmd zijn, omdat het matras dan aan het eind beter te recyclen is. Dat is precies waar fabrikanten als Greensleep mee adverteren, met matrassen die uit elkaar te halen zijn. Vraag in de winkel dus niet alleen waar het matras van gemaakt is, maar ook hoe het in elkaar zit.

Keurmerken en waar je op let

Op natuurlijke matrassen kom je vooral drie labels tegen, en ze zeggen elk iets anders.

• GOLS, de Global Organic Latex Standard, gaat over de latex. Een matras of latexonderdeel met dit label bestaat volgens de standaard voor minstens 95 procent uit biologisch geteelde grondstof.
• GOTS, de Global Organic Textile Standard, gaat over textiel zoals katoen en wol, dus over de tijk en de wollagen. Het label dekt de hele verwerkingsketen, met milieueisen en sociale eisen, en elk bedrijf in de keten moet gecertificeerd zijn.
• OEKO-TEX Standard 100 test op schadelijke stoffen. Volgens OEKO-TEX wordt elk onderdeel getest op meer dan duizend stoffen. Het zegt niets over biologische teelt.

Het verschil is belangrijk. Een matras met alleen OEKO-TEX is gecontroleerd op schadelijke stoffen, maar daarmee nog niet natuurlijk of biologisch. En een GOTS-label op de tijk zegt niets over de kern. Wie een volledig biologisch matras zoekt, kijkt dus of zowel de latex als het textiel een label heeft. Staat er alleen “100% latex” of “natuurlijk” zonder verdere uitleg, vraag dan door welk deel natuurlatex is en hoeveel.

Voor wie een natuurlijk matras past

Een natuurlijk latexmatras past bij wie een soepel matras wil dat direct meebeweegt, en die waarde hecht aan materialen uit de natuur. Het is minder handig als je het matras vaak wilt verplaatsen, en wie het snel warm heeft, kijkt het best naar testresultaten op ventilatie in plaats van alleen naar het materiaal.

Onze keuze. Zoek je een natuurlijk matras, begin dan bij de kern. Kies voor een kern van natuurlatex met een duidelijk percentage of een GOLS-label, met een katoenen tijk die je kunt wassen, en neem wol alleen als je die warmte en vochtopname echt wilt. Kokos werkt goed als stevige steunlaag, maar niet als bovenlaag voor wie zacht wil liggen. En kies het matras zo eenvoudig mogelijk, met zo weinig mogelijk lagen en lijm, want eenvoud en een lange levensduur tellen volgens de Consumentenbond zwaar mee voor het milieu.