Wollen dekbed: voor wie het werkt en hoe warm het in de winter slaapt

Wat wol anders doet dan dons en synthetisch

Elk dekbed werkt met stilstaande lucht. Hoe meer lucht er tussen de vezels blijft hangen, hoe beter het je eigen warmte vasthoudt. Wol is daar van nature goed in, omdat de vezel gekroesd is. Volgens het overzicht op Wikipedia heeft een wolvezel tot twintig bochten per 2,5 centimeter, en daartussen blijft lucht hangen.

Het echte verschil zit in vocht. Je verliest ’s nachts via je huid vocht, en dat moet ergens heen. Wol kan tot 40 procent van zijn gewicht aan vocht uit de lucht opnemen zonder vochtig aan te voelen. Een synthetische vezel kan dat nauwelijks, en daarom voelt een synthetisch dekbed na een paar uur soms klam aan. Dons laat vocht goed door, maar neemt het niet zo op als wol. Wol werkt dus als een buffer. Het pakt het vocht op als je het warm krijgt en geeft het later weer af.

Daar staat tegenover dat wol zwaar is. Volgens de Consumentenbond kan een wollen tweepersoons winterdekbed bijna vier kilo wegen, en dat is veel meer dan een donzen dekbed met dezelfde warmte. Sommige mensen vinden dat juist prettig, omdat het dekbed goed om je heen valt en een geborgen gevoel geeft. Anderen voelen zich er na een week onder opgesloten.

Ook belangrijk om te weten is dat de warmte zelf niet aan de vulling hangt. Een wollen dekbed met een lage warmteklasse is gewoon een zomerdekbed. Hoe je die klasse of TOG-waarde leest, staat in ons stuk over de TOG-waarde van een dekbed in de winter. Kijk daar dus altijd eerst naar, en pas daarna naar de vulling.

Voor wie een wollen dekbed werkt, en voor wie niet

Wol is op zijn best bij mensen die het ’s nachts beurtelings warm en koud hebben. Je valt in slaap met koude voeten, schopt om drie uur het dekbed weg omdat je ligt te zweten en pakt het een uur later weer terug. Een dekbed dat vocht opvangt, maakt die schommeling kleiner. Ook wie in een koele slaapkamer slaapt met het raam op een kier, heeft vaak baat bij wol. Het houdt de warmte vast zonder dat de lucht onder het dekbed klam wordt.

Voor drie groepen is wol minder geschikt.

• Mensen met een huisstofmijtallergie. Het Longfonds raadt aan om beddengoed minstens eens per twee weken op 60 graden te wassen, omdat huisstofmijt daarbij doodgaat. Een gewoon wollen dekbed kan dat niet. Er wordt vaak beweerd dat wol van nature mijten tegengaat, maar het Longfonds noemt het wassen op hoge temperatuur als de maatregel. Wie allergisch is, kiest beter een synthetisch dekbed dat de wasmachine in kan.
• Wie een licht dekbed wil. Bij gelijke warmte is wol zwaarder dan dons. Hou je van een dekbed dat je bijna niet voelt, dan word je met wol niet gelukkig.
• Wie gevoelig is voor kriebelen. De wol zit wel in een katoenen tijk, maar volgens Wikipedia krijgen de meeste mensen last van kriebelen bij wol die dikker is dan 28 micrometer. Fijne wol, zoals merino, kriebelt minder. Lees dus wat er op het etiket staat.

Hoe warm een wollen dekbed in de winter slaapt

Hier zit de grootste vergissing bij het kopen. Een wollen winterdekbed voelt warmer dan het op papier is, omdat het zo zwaar is en je nergens klam ligt. Wie in een goed geïsoleerd huis woont of de verwarming ’s nachts laat aanslaan, heeft aan een vol winterdekbed van wol vaak te veel. Dan ga je toch weer zweten, en dan helpt de vochtbuffer ook niet meer.

Een paar keuzes maken het verschil.

• Kies de warmteklasse bij je slaapkamer, niet bij het seizoen. Een slaapkamer die ’s nachts rond de 16 graden blijft, vraagt een andere klasse dan een zolderkamer die afkoelt tot 12 graden.
• Overweeg wol als vierseizoenendekbed. Die bestaan ook met een wollen vulling. Je gebruikt in de herfst het dikkere deel en koppelt pas als het echt koud wordt. Wanneer je welk deel gebruikt, lees je in ons stuk over het dekbed voor vier seizoenen.
• Let op het overtrek. Een dicht synthetisch overtrek maakt het voordeel van wol voor een deel ongedaan, omdat het vocht dan niet bij de wol komt. Een overtrek van katoen of flanel past beter. Het verschil tussen die stoffen staat in ons stuk over flanel, katoen of satijn.

Waar je op het etiket op let

Wol is niet altijd dezelfde wol. Wikipedia zet de soorten op een rij, en een paar daarvan kom je op dekbedden tegen. Scheerwol is wol die van een levend schaap is geschoren. Lamswol komt van de eerste scheerbeurt van een lam en is kort, fijn en zacht. Scheurwol en kunstwol zijn herwonnen uit gedragen kleding of textielafval, en die zijn van mindere kwaliteit. Merinowol komt van het merinoschaap en is de fijnste soort, met vezels vanaf zo’n 10 micrometer.

Staat er alleen “wol” op het etiket, vraag dan door. En kijk naar het vulgewicht en de warmteklasse, niet naar de foto van het schaap op de verpakking. Heeft het dekbed een keurmerk voor de herkomst van de wol, dan is dat mooi meegenomen, maar dat zegt niets over hoe warm het is.

Onderhoud: luchten in plaats van wassen

Dit is voor veel mensen het beslissende punt. Wol is lastig wasbaar. Wikipedia schrijft over wollen textiel dat luchten vaak volstaat, en dat geldt ook voor een dekbed. Hang het een paar keer per jaar op een droge dag buiten, en sla het elke ochtend open zodat het vocht van de nacht eruit kan.

Moet het toch gewassen worden, kijk dan eerst op het wasetiket. Er zijn wollen dekbedden met een behandelde vulling die in de wasmachine mogen, op een lage temperatuur en een wolprogramma. Bij de meeste gewone wollen dekbedden is de stomerij de veiligste route. Een tweepersoons dekbed van bijna vier kilo past bovendien lang niet in elke trommel, nat wordt het nog zwaarder. Meer over wassen en de trommel lees je in ons stuk over je dekbed in de wasmachine.

Onze keuze

Ben je een warme slaper die ’s nachts zweet, en vind je een zwaar dekbed fijn, dan is wol een uitstekende keuze voor de winter. Kies dan een warmteklasse die past bij je slaapkamer, liefst als vierseizoenendekbed zodat je in de herfst niet meteen het hele pakket over je heen trekt, en zet er een katoenen of flanellen overtrek omheen. Heb je een allergie voor huisstofmijt, wil je het dekbed vaak zelf wassen of hou je van licht en luchtig, kies dan geen wol. Dan ben je met synthetisch of dons beter uit, en de afweging tussen die twee staat in ons stuk over dons of synthetisch.