Meer diepe slaap, minder kans op ziekte? Wat het onderzoek echt laat zien

Wat er is onderzocht

Het gaat om een studie die in september 2026 verscheen in het vakblad PLOS Medicine, geleid door Shengzhi Sun van de Capital Medical University in Beijing. De onderzoekers gebruikten gegevens van 95.559 deelnemers aan de Britse UK Biobank. Die droegen zeven dagen en nachten een bewegingsmeter om de pols, waarna een algoritme uit die bewegingen de slaapfasen afleidde. Daarna werden de deelnemers gemiddeld bijna negen jaar gevolgd via hun medische gegevens, met meer dan duizend mogelijke aandoeningen als uitkomst. Een samenvatting staat bij ScienceDaily.

De uitkomst die de koppen haalde, is dat meer REM-slaap samenhing met een lager risico op 83 aandoeningen. Meer diepe slaap hing samen met een lager risico op zeven aandoeningen, waaronder diabetes type 2 en ernstige depressie. De minste risico’s zagen de onderzoekers bij mensen die gemiddeld tussen de zes en acht uur per nacht sliepen.

Waarom je voorzichtig moet zijn met de conclusie

BNR besprak het onderzoek op 26 september onder de veelzeggende kop dat het niet zo simpel ligt. Slaapwetenschapper Merijn van de Laar noemde de conclusies daar onvoldoende onderbouwd. Daar zijn een paar goede redenen voor.

Ten eerste is dit een observationeel onderzoek. Het laat zien dat twee dingen vaak samen voorkomen, niet dat het een het ander veroorzaakt. De onderzoekers zeggen dat zelf ook. Het kan net zo goed andersom werken. Wie al ongemerkt minder gezond is, slaapt misschien onrustiger, en dan is die slaap eerder een signaal dan een oorzaak.

Ten tweede is de meting grof. Slaapfasen worden normaal in een slaaplab gemeten met sensoren op het hoofd, die de hersenactiviteit volgen. Een polsband ziet alleen beweging en leidt daaruit af in welke fase je zit. Dat werkt redelijk voor totale slaapduur, maar het onderscheid tussen REM-slaap en diepe slaap is een stuk onzekerder. En het ging om een meting van een week, terwijl de ziektes pas jaren later werden vastgelegd.

Ten derde zijn er meer dan duizend aandoeningen tegelijk bekeken. Bij zo veel vergelijkingen vind je altijd verbanden. De onderzoekers hebben daarvoor gecorrigeerd, maar het blijft een reden om een enkel opvallend getal niet te zwaar te laten wegen.

Onze lezing is daarom nuchter. Het onderzoek past in een groter beeld waarin goed en voldoende slapen samengaat met een betere gezondheid, zoals we eerder schreven over slaaptekort en een kortere levensduur. Het bewijst niet dat je met een paar extra minuten diepe slaap een ziekte voorkomt. Het is geen reden om je zorgen te maken over de cijfers van je slaaptracker.

Wat je zelf kunt doen voor een rustige nacht

Je kunt diepe slaap niet aanzetten, maar je kunt wel de omstandigheden goed zetten. Diepe slaap komt vooral in het eerste deel van de nacht, REM-slaap meer richting de ochtend. Wie structureel te kort slaapt, snoept dus vooral van die laatste fase af. Dit zijn de dingen die in de praktijk het meest opleveren.

• Ga op vaste tijden naar bed en sta op vaste tijden op, ook in het weekend. Een regelmatig ritme doet meer dan af en toe lang uitslapen.
• Houd de slaapkamer koel, donker en stil, met een dekbed dat bij het seizoen past. In ons stuk over het vierseizoenendekbed lees je wanneer je van zomer naar winter omschakelt.
• Stop een paar uur voor bedtijd met cafeine en drink ’s avonds liever geen alcohol. Alcohol helpt je misschien in slaap, maar maakt de tweede helft van de nacht onrustiger.
• Plan zware trainingen niet vlak voor bedtijd en neem na een drukke avond de tijd om af te schakelen.
• Kijk minder naar de cijfers van je horloge of app. Wie elke ochtend zijn diepe slaap controleert, slaapt daar niet beter van.

Slaap je al weken slecht, word je niet uitgerust wakker of heb je overdag moeite om wakker te blijven, bespreek dat dan met je huisarts. Dat is een betere route dan een studie over duizend aandoeningen op jezelf toepassen.