Slapen in de achtertuin van een onbekende: zo slaap je goed in een tentje
Inhoudsopgave
Het platform waarmee dat gaat heet Welcome To My Garden. Gastheren bieden gratis een plekje in hun tuin aan, reizigers vinden die plekken via de site of de app. Volgens het platform zelf deden er al meer dan 4.500 trage reizigers mee. Het leuke van zo’n tuin is de gastvrijheid, het lastige is dat je slaapt waar je uitkomt: op gras dat nat kan zijn, zonder elektriciteit en soms zonder kraan. Of je de volgende dag uitgerust verder kunt, hangt dan vooral af van wat je onder en om je heen hebt.
De koude komt van onderen
De grootste fout die beginnende kampeerders maken, is alle aandacht aan de slaapzak geven en de slaapmat als bijzaak zien. In een tent verlies je de meeste warmte niet aan de lucht, maar aan de grond. Je lichaam drukt de vulling van je slaapzak aan de onderkant plat, waardoor die daar nauwelijks isoleert. Wat je tussen jezelf en de aarde legt, doet dat werk.
Hoe goed een mat isoleert, zie je aan de R-waarde. Hoe hoger het getal, hoe minder kou er van onderen doorkomt. Sinds een aantal jaar meten de meeste bekende merken dat volgens dezelfde methode, de Amerikaanse norm ASTM F3340, zodat je matten van verschillende merken kunt vergelijken. Outdoorwinkel Toppy houdt als richtlijn aan dat een R-waarde van 1 tot 1,5 volstaat voor kamperen in Nederland van voorjaar tot najaar bij zo’n 7 graden, dat je voor het voor- en najaar met nachten rond 2 graden beter naar 1,5 tot 2,5 kijkt, en dat je voor een winternacht 2,5 tot 4,5 nodig hebt. Wie het snel koud heeft, kiest een hogere waarde.
Dik is daarbij niet automatisch warm. Een opgeblazen luchtbed van tien centimeter kan kouder liggen dan een dunne zelfopblazende mat, omdat de lucht erin vrij rondstroomt en de warmte zo naar de grond afvoert. Het gaat om het materiaal en de opbouw van de kamers, niet om de hoogte.
De slaapzak, en wat het etiket zegt
Op een goede slaapzak staan drie temperaturen volgens de internationale norm ISO 23537, die de oudere Europese EN 13537 heeft vervangen. De comforttemperatuur is de temperatuur waarbij een gemiddelde vrouw ontspannen en warm slaapt. De limiettemperatuur is de grens waarbij een gemiddelde man opgerold acht uur kan slapen zonder het koud te krijgen. De extreme temperatuur is een overlevingsgrens, geen slaaptemperatuur, en daar kijk je bij het kiezen beter niet naar. Zo legt de vakwoordenlijst van Outdoortrends het uit.
Kies je slaapzak op de comforttemperatuur, zeker als je snel koud bent, en reken op de laagste nachttemperatuur van de reis, niet op het gemiddelde. Let ook op het samenspel met de mat: de waarden op de slaapzak worden gemeten met een geïsoleerde mat eronder. Leg je hem op een te dunne mat, dan haalt hij die temperatuur niet.
Warm in slaap vallen en warm blijven
Ga niet koud je slaapzak in. Een slaapzak maakt zelf geen warmte, hij houdt alleen vast wat jij meebrengt. Loop dus nog even, eet iets en ga pas liggen als je warm bent. Een droge set slaapkleren die je alleen in de tent draagt, maakt veel uit: kleding waarin je de hele dag hebt gelopen, is vaak licht vochtig en koelt je ’s nachts af. Een muts en droge sokken helpen ook. Warme voeten zijn bovendien een signaal voor je lichaam dat het tijd is om te slapen, waarover meer in ons stuk over bedsokken en sneller inslapen.
Kies in een tuin het hoogste plekje dat de gastheer aanwijst, niet het laagste stuk gras waar ’s nachts koude lucht en vocht blijven hangen. Zet de tent liefst met de ingang van de wind af, maar laat de ventilatieopeningen open. Dat voelt tegenstrijdig, maar zonder ventilatie slaat je adem ’s nachts neer tegen het tentdoek en word je wakker met druppels op je slaapzak, en een natte slaapzak isoleert slecht.
Een beetje koelte is overigens niet erg. Je lichaam laat zijn kerntemperatuur ’s nachts iets zakken, en een koele omgeving helpt daarbij, zoals we beschreven in ons stuk over beter slapen als het kouder wordt. Het verschil met thuis is dat je in een tent de temperatuur niet kunt bijsturen, dus je regelt het met lagen. Een open slaapzak als deken op een zachte nacht, dichtgeritst met capuchon als het koud wordt.
Licht, geluid en een vreemde plek
De eerste nacht op een onbekende plek slaap je bijna altijd lichter. Dat is een bekend verschijnsel: een deel van je brein blijft alert omdat de omgeving nieuw is. In een tuin komen daar de vroege vogels en het eerste daglicht door het tentdoek bij. Een slaapmasker en oordopjes nemen weinig ruimte in en maken het verschil tussen om vijf uur wakker liggen en doorslapen tot zeven.
Maak het jezelf ook makkelijk met een vast ritueel. Steeds dezelfde volgorde van tanden poetsen, spullen klaarleggen en de hoofdlamp binnen handbereik leggen, geeft je hoofd een gevoel van thuis, ook in een andere tuin elke avond. En maak met de gastheer even af waar je ’s nachts terechtkunt voor het toilet, zodat je niet in het donker hoeft te zoeken.
Wat je meeneemt voor een nacht in andermans tuin
Voor een zomernacht in Nederland is een lichte zelfopblazende mat met een R-waarde rond 1,5 vaak genoeg, met een slaapzak waarvan de comforttemperatuur bij de nachten van dat moment past. Ga je in het voor- of najaar, zoals nu, of trek je richting de bergen, ga dan voor een mat van minimaal 2,5 en een slaapzak waarvan de comforttemperatuur onder de laagste verwachte nachttemperatuur ligt. Neem een kussen mee of maak er een van je fleece in een zak. En wie twijfelt tussen een betere slaapzak en een betere mat, kiest eerst de mat. Dan wordt die nacht bij een onbekende net zo goed als die in je eigen bed.
