Brand terwijl je slaapt: waarom je rook niet ruikt en waar je rookmelder hoort
Inhoudsopgave
Waarom je rook niet ruikt als je slaapt
De brandweer zegt het op zijn pagina over rookmelders zonder omhaal. Als je slaapt, ruik je niets, dus ook geen rook. Dat is niet alleen een slogan. Slaaponderzoekers van Brown University testten het in 2004 met zes gezonde twintigers, die ’s nachts via een slangetje in de neus geuren kregen toegediend. In de lichtste slaap reageerden ze nog bijna altijd. Maar een pepermuntgeur wekte niemand meer zodra ze dieper sliepen, en zelfs pyridine, een scherpe en onaangename lucht, werkte in de diepe slaap geen enkele keer. Een harde toon wekte ze in minstens 75 procent van de pogingen. De onderzoekers concludeerden in het vakblad Sleep dat de menselijke reuk een slaper niet betrouwbaar kan waarschuwen.
Dat is precies het probleem bij een nachtelijke brand. Volgens de brandweer vallen de meeste slachtoffers door het inademen van rook, niet door het vuur zelf. En ’s nachts, als iedereen in huis slaapt, is er niemand die de eerste rook opmerkt. Je hebt dus iets nodig dat geluid maakt, en dat geluid moet je ook horen.
Deur dicht of rookmelder horen?
Hier zit een tegenstrijdigheid waar veel mensen in vastlopen. De brandweer raadt aan om bij het slapengaan je binnendeuren te sluiten. Een dichte deur houdt de giftige rook een tijd buiten je slaapkamer, en volgens de brandweer zijn er veel voorbeelden van mensen die gered konden worden omdat hun deur dicht zat. Tegelijk hangt bij de meeste mensen de enige rookmelder in de hal of op de overloop.
“Om hun rookmelder te kunnen horen, laten mensen de tussendeuren vaak openstaan”, zegt René Hagen, lector brandpreventie bij de Brandweeracademie, op de brandweerpagina Doe de deur dicht. Je kiest dan zonder het te weten tussen twee kwaden. De oplossing is niet de deur open laten, maar een melder hangen die je ook met de deur dicht hoort. Dat betekent een rookmelder in de slaapkamer zelf, en liefst melders die met elkaar gekoppeld zijn. Gaat er dan beneden een af, dan gaat de melder boven je bed ook.
Waar je rookmelders hangt
| Plek | Verplicht of advies |
|---|---|
| Elke verdieping, minimaal een werkende melder | Verplicht sinds 1 juli 2022 |
| Hal en overloop, de ruimte waar de slaapkamers op uitkomen | Advies van de brandweer, dit is je vluchtroute |
| In de slaapkamers zelf, gekoppeld aan de andere melders | Advies van de brandweer, zodat je hem met de deur dicht hoort |
| Bij de keuken, wasdroger en de plek waar je accu’s oplaadt | Extra advies, daar ontstaat vaak brand |
Hang een melder tegen het plafond, want rook stijgt op, en minstens 50 centimeter van een muur of hoek. Niet vlak bij een ventilatierooster, boven de verwarming of op een tochtige plek. Koop er een met het keurmerk EN 14604 en een batterij of accu die tien jaar meegaat. Na tien jaar moet de hele melder eruit, omdat de sensor dan versleten is en vals alarm gaat geven. Druk elke maand op de testknop. De brandweer geeft als geheugensteun de eerste maandag van de maand, als buiten ook de sirene gaat.
Huur je? Dan is de verhuurder volgens de brandweer doorgaans verantwoordelijk voor het ophangen. Jij kunt wel worden aangesproken op het testen en het vervangen van batterijen. Een extra melder in je slaapkamer mag je natuurlijk altijd zelf plakken. De meeste hebben een sterke sticker, dus je hebt er niet eens een boormachine voor nodig.
Wakker, en dan? Je hebt drie minuten
Gaat het alarm af, dan heb je volgens de brandweer vaak nog maar drie minuten om veilig buiten te komen. Door de dikke zwarte rook zijn trap en overloop dan al snel onherkenbaar. Wie op dat moment nog moet bedenken waar de sleutel ligt, verliest kostbare tijd. Daarom adviseert de brandweer een vluchtplan, en dat is minder ingewikkeld dan het klinkt.
- Bedenk vanuit je slaapkamer hoe je bij de buitendeur komt, en loop dat een keer met je ogen dicht.
- Leg je sleutels elke avond op een vaste plek dicht bij de deur.
- Houd de trap en de overloop vrij van tassen, schoenen en de wasmand.
- Sluit tijdens het vluchten de deuren achter je, zodat de rook zich trager verspreidt.
- Vlucht niet via een raam op de verdieping als de deur nog kan. Volgens de brandweer is de kans op ernstig letsel dan erg groot.
Een rookmelder in de slaapkamer is daarmee misschien de goedkoopste aanschaf voor je nachtrust die er bestaat. Hij zorgt er niet voor dat je beter slaapt, wel dat je wakker wordt als het ertoe doet. Wil je ook weten hoe brand in de slaapkamer ontstaat, lees dan waarom een kacheltje naast het bed een matras zo snel laat vlam vatten en hoe je een warmtekussen in bed veilig gebruikt.
