Brand door een elektrisch kussen in bed: zo gebruik je een warmtekussen veilig

Wat er in Waalwijk gebeurde

Volgens Brandweer112.nl kwam de melding rond 22.45 uur binnen. In een woning aan het Plantlust had een elektrisch kussen vlam gevat, en het vuur sloeg over op het matras. De bewoners reageerden snel en sleepten het brandende matras naar de badkamer om het vuur te doven. De brandweer nam het daarna over, gooide het matras via de bovenverdieping naar buiten en bluste het op straat definitief af.

Niemand raakte gewond, maar de woning had wel veel rookschade. De brandweer moest een overdrukventilator inzetten om de rook en schadelijke gassen naar buiten te blazen. Dat laatste wordt vaak onderschat. Bij brand in een slaapkamer is niet het vuur zelf het grootste gevaar, maar de rook die vrijkomt als schuim en textiel smeulen. Wie slaapt, ruikt die rook niet.

Hoe het kussen precies vlam vatte, is niet bekendgemaakt. Wel past het in een rijtje dat elk najaar terugkomt. Eerder schreven we al over een kacheltje naast het bed en over de vraag of een elektrische deken of een kruik veiliger is. Een warmtekussen is weer een ander apparaat, met eigen risico’s.

Waarom een warmtekussen in bed anders is dan een elektrische deken

Een elektrische onderdeken ligt plat en strak onder het hoeslaken en verdeelt zijn warmte over het hele ligvlak. Een warmtekussen werkt anders. Het geeft veel warmte op één kleine plek, en juist die plek leg je tegen je lichaam of tussen het beddengoed. Daar zitten drie risico’s in.

• Warmte kan niet weg. Leg je het kussen onder je dekbed of ga je erop liggen, dan hoopt de warmte zich op. Het kussen wordt dan heter dan bedoeld, zeker als de beveiliging tegen oververhitting versleten of kapot is.
• Het kussen wordt gevouwen of geknakt. Een warmtekussen is soepel en wordt vaak opgerold, in elkaar gedrukt of met je knie platgedrukt. Daardoor kunnen de verwarmingsdraden binnenin breken, en een gebroken draad kan kortsluiting en hitte geven op precies dat punt.
• Je valt ermee in slaap. Dat is het grootste verschil met overdag op de bank. Wie slaapt, merkt niet dat het kussen te heet wordt of begint te smeulen, en ligt met een matras van schuim en een dekbed vol vulling midden in brandbaar materiaal.

Daar komt bij dat warmtekussens vaak lang meegaan. Ze liggen jaren in een la, worden elke winter weer gebruikt en niemand kijkt naar het snoer of de schakelaar. De brandweer adviseert om elektrische dekens na ongeveer zeven jaar te vervangen omdat de bedrading door ouderdom kan breken. Voor een warmtekussen, dat veel vaker wordt gebogen en in elkaar gedrukt, is dat geen slechte vuistregel.

Zo gebruik je een warmtekussen veilig

Op de pagina van de brandweer over elektrische dekens staan de basisregels voor elektrische warmte in bed. Vertaald naar een warmtekussen komen we op dit lijstje.

1. Gebruik het om op te warmen, niet om mee te slapen. Leg het kussen voor het slapengaan even op je voeten of rug en zet het uit voordat je gaat slapen. Ons advies is om het helemaal uit bed te halen.
2. Trek de stekker eruit. Uit is niet hetzelfde als stekker eruit. Haal de stekker uit het stopcontact zodra je klaar bent, en maak daar een vaste gewoonte van.
3. Vouw het niet, rol het op. Berg het kussen opgerold op, niet strak gevouwen, en ga er niet met je volle gewicht op liggen.
4. Controleer het voor elk seizoen. Kijk naar het snoer, de stekker en de schakelaar. Zie je bruine plekken, harde knobbels in de stof, een gescheurde hoes of een snoer dat warm wordt, gebruik het dan niet meer.
5. Kies een kussen met automatische uitschakeling. Veel moderne warmtekussens schakelen zichzelf na een vaste tijd uit. Kijk in de handleiding hoe lang dat bij jouw kussen is. Heeft je kussen dat niet, dan is het tijd voor een nieuw exemplaar.
6. Hang een rookmelder in de slaapkamer. De brandweer raadt dat aan in elke kamer waar je elektrische warmte in bed gebruikt. Een rookmelder in de gang hoor je in je slaap lang niet altijd.

Wees extra voorzichtig bij mensen die warmte minder goed voelen, zoals jonge kinderen of ouderen die snel wegdommelen. Zij merken te laat dat een kussen te heet wordt. Voor hen is een warmtekussen in bed geen goed idee.

Op welke keurmerken je let

Koop je een nieuw warmtekussen, kijk dan verder dan het CE-teken. Dat teken is verplicht op elk elektrisch apparaat dat in Europa wordt verkocht, maar het is een verklaring van de fabrikant zelf en geen keuring door een onafhankelijke partij. Meer zekerheid geven keurmerken waarbij een instituut het product echt heeft getest, zoals KEMA-KEUR of het Duitse GS-teken. Warmtekussens en elektrische dekens vallen onder een aparte Europese norm voor flexibele verwarmingsapparaten, en een goede fabrikant vermeldt dat in de handleiding of op de verpakking.

Wees voorzichtig met heel goedkope kussens van onbekende merken via buitenlandse webwinkels. Daar is lang niet altijd duidelijk of er een beveiliging tegen oververhitting of een automatische uitschakeling in zit. Vind je een kussen dat onveilig lijkt, of wordt het gevaarlijk heet, dan kun je dat melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die toezicht houdt op de veiligheid van elektrische apparaten.

Wil je liever helemaal geen stroom in bed, dan is een warme kruik of een graankussen uit de magnetron een alternatief. Ook daarbij geldt dat je de gebruiksaanwijzing volgt, want een te heet gemaakt graankussen of een lekke kruik geeft weer andere risico’s. En heb je het ’s nachts structureel koud, dan helpt een warmer dekbed vaak meer dan extra warmte. Hoe je dat kiest, lees je in ons stuk over de TOG-waarde van een dekbed.