Nog één aflevering: wat bingewatchen tot laat met je nachtrust doet

De aanleiding op Netflix

Volgens het overzicht van Filmvandaag staat sinds vrijdag 23 oktober het vierde deel van Lupin op Netflix, de Franse misdaadserie met Omar Sy als meesterdief Assane Diop. Het vorige deel verscheen in 2023. Precies het soort serie waarbij je na elke aflevering wilt weten hoe het verder gaat. In de officiële trailer van Netflix zie je Assane na vier jaar gevangenschap terugkeren, en een navolger die hem dwingt zijn oude trucs weer op te pakken.

Wat onderzoek zegt over bingewatchen

Onderzoekers van de KU Leuven keken in 2017 naar dit gedrag. In hun studie in het Journal of Clinical Sleep Medicine vulden 423 jongvolwassenen van 18 tot 25 jaar een vragenlijst in over hun kijkgedrag en hun slaap. Ruim 80 procent noemde zichzelf een bingewatcher, en van hen deed een op de vijf dat in de maand ervoor minstens een paar keer per week.

Hoe vaker iemand bingewatchte, hoe slechter de slaapkwaliteit, hoe meer vermoeidheid overdag en hoe meer klachten van slapeloosheid. Het interessante zit in de vergelijking. Gewoon tv-kijken hing er niet mee samen. Het ging dus niet om het aantal uren voor een scherm, maar om de manier van kijken.

De onderzoekers vonden ook waarom. De verklarende schakel was wat zij cognitieve opwinding voor het slapen noemen. Na een paar afleveringen achter elkaar ben je mentaal nog volop bezig met de personages, de plot en de vraag hoe het afloopt. Je lichaam ligt in bed, je hoofd zit nog in Parijs. En met een hoofd dat zo actief is, val je moeilijk in slaap.

Het licht is minder het probleem dan je denkt

Over schermen en slaap gaat het meestal over blauw licht. Lichtexpert Jan Denneman legde in een interview met de PZC uit dat dat bij de televisie minder speelt dan bij je telefoon. Je zit een paar meter van het scherm, waardoor er veel minder licht je ogen bereikt. Een telefoon of tablet houd je vlak voor je gezicht. Wie Lupin op de tv kijkt, heeft dus vooral last van het verhaal. Wie op een tablet in bed kijkt, krijgt beide.

Het grootste verschil met vroeger is het automatisch afspelen. Een aflevering op de televisie eindigde, en dan moest je wachten tot volgende week. Nu begint de volgende al voordat je de kans hebt gehad om te beslissen dat het genoeg is. Het moment waarop je normaal zou opstaan, wordt zo overgeslagen.

Kijken zonder je nacht te verliezen

Je hoeft een goede serie niet te laten liggen. Met een paar afspraken met jezelf kijk je wel, en slaap je toch.

• Zet automatisch afspelen uit. Bij Netflix doe je dat per profiel in de instellingen, zoals de helppagina van Netflix uitlegt. Dan moet je bij elke aflevering zelf kiezen, en dat ene moment van nadenken is vaak genoeg.
• Spreek van tevoren af hoeveel afleveringen het worden, en stop midden in een aflevering in plaats van aan het eind. Een cliffhanger is gemaakt om je door te laten kijken.
• Huisartsen adviseren op Thuisarts om de tv een half uur voor het slapen uit te zetten en in dat halfuur te ontspannen. Lees nog wat, doe de afwas, loop een rondje. Iets saais is prima, het geeft je hoofd tijd om uit het verhaal te stappen.
• Kijk niet in bed. Wie in bed kijkt, leert zijn lichaam dat het bed een plek is om wakker te liggen.
• Bewaar de grote kijksessie voor een avond waarna je kunt uitslapen. Zaterdag is daar een betere avond voor dan zondag.

Lig je na een avond kijken toch klaarwakker, blijf dan niet liggen piekeren over hoe het afloopt. Sta even op en doe in een andere kamer iets rustigs, tot je slaperig wordt. Dat de nacht van zaterdag op zondag door de wintertijd een uur langer is, maakt het dit weekend iets makkelijker. Maar dat uur is snel op als je het aan nog twee afleveringen besteedt. Hoe je in de weken na de klokwissel je ritme vasthoudt, lees je in ons stuk over je slaapritme na de wintertijd.