Je bedtijd en je hart: waarom een vast ritme misschien meer telt dan het juiste uur

Wat de nieuwe analyse heeft bekeken

Onderzoekers van Boston Children’s Hospital en Harvard Medical School gebruikten gegevens van 10.362 Amerikaanse volwassenen met een activiteitentracker, die bij de start geen hart- of stofwisselingsziekte hadden. Ongeveer zes maanden lang werd hun slaap gemeten, daarna werden ze een kleine vier jaar gevolgd (mediaan 3,7 jaar). De gemiddelde leeftijd was 53 jaar en bijna zeven op de tien deelnemers waren vrouw.

Wie sterker wisselde in slaaptijden had 20 tot 23 procent meer kans op een ernstig probleem aan hart of bloedvaten, zoals een hartinfarct, beroerte of hartfalen. Voor elke 29 minuten extra variatie in slaapduur tussen nachten lag het risico op die gecombineerde uitkomst 24 procent hoger. De onderzoekers hielden rekening met onder meer leeftijd, inkomen, roken en alcohol.

Wat er niet is aangetoond

Dit zijn verbanden, geen bewijs dat een vast ritme hartziekten voorkomt. De AHA benadrukt zelf drie beperkingen. Het is observationeel onderzoek, slaap is thuis gemeten met draagbare apparaten en niet in een slaaplaboratorium, en het gaat om een congrespresentatie die nog niet door vakgenoten is beoordeeld. De resultaten komen tijdens het congres van 6 tot en met 9 november in Chicago aan bod.

Marie-Pierre St-Onge, die niet bij de studie betrokken was, vindt de uitkomst de moeite waard maar waarschuwt dat duur en regelmaat elkaar beïnvloeden. Een stabiel ritme kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je langer slaapt, en dan is lastig te zien wat het werk doet. Een los effect van regelmaat is dus nog niet vastgesteld. Ook sluit dit soort onderzoek niet uit dat iets anders achter allebei zit.

Het staat niet alleen. In een studie uit 2024 onder 60.977 deelnemers van de UK Biobank voorspelde regelmatig slapen de kans op overlijden sterker dan slaapduur. Ook dat is een verband, maar het wijst wel dezelfde kant op.

Is tien uur dan toch niet het beste moment?

De twee boodschappen spreken elkaar minder tegen dan het lijkt. De Britse studie vond de laagste kans bij mensen die tussen tien en elf in slaap vielen, maar kon evenmin aantonen dat dit tijdstip zelf de oorzaak is. De nieuwe analyse zegt iets over de wisseling, ongeacht het uur. Niemand heeft dus laten zien dat een avondmens zijn hart helpt door zich om tien uur in bed te dwingen.

Dat zou zelfs averechts kunnen werken. Thuisarts noemt te vroeg naar bed gaan als een van de dingen die je slaapritme juist in de war brengen, en adviseert om pas te gaan als je moe bent. Daarom is een bedtijd die je volhoudt nuttiger dan een bedtijd die op papier goed staat. Ben je van nature laat, lees dan ook wat je chronotype zegt over je bedtijd.

Zo vind je een bedtijd die je volhoudt

Hoofdonderzoeker Nguyen Minh Tuan Viet wijst vooral op weekenden en wisseldiensten als bron van onregelmatigheid. Dat geeft meteen een bruikbaar startpunt.

• Begin bij je opstaantijd. Die heb je het best in de hand. Kies de tijd die ook op vrijdag en zondag lukt. Thuisarts raadt aan elke dag rond dezelfde tijd op te staan, ook in het weekend.
• Tel terug. De AHA noemt voor de meeste volwassenen 7 tot 9 uur slaap, Thuisarts adviseert maximaal 8 uur in bed. Sta je om half acht op, dan kom je rond half twaalf uit, of iets eerder als je dat nodig hebt.
• Kijk naar het weekend. Sta je zondag twee uur later op dan maandag, dan is daar de meeste winst te halen. Over uitslapen om slaap in te halen schreven we al eerder.
• Meet het een week op papier. Een slaapdagboek laat je wisseling zien zonder dat je een tracker hoeft te dragen.

Werk je in wisselende diensten, dan is een vast uur niet altijd haalbaar. Probeer dan wat binnen je rooster wel vast te houden, en kijk bij ons stuk over slapen bij nachtdiensten.

Onze keuze is dan ook eenvoudig. Laat het precieze uur los en houd je opstaantijd een paar weken vast. Maak je je zorgen over je hart, heb je klachten of slaap je ondanks alles slecht, bespreek het dan met je huisarts. Dit onderzoek is geen reden om je zorgen te maken over een enkele late avond.