Wintertijd op 25 oktober: zo pas je je slaap aan het verzette uur aan

Wanneer de klok terug gaat

Volgens de Rijksoverheid gaat de klok op zondag 25 oktober 2026 ’s nachts om 03.00 uur een uur terug, naar 02.00 uur. Dat is de wintertijd, die officieel gewoon de standaardtijd is, de Centraal-Europese Tijd. Nederland doet sinds 1977 mee aan de zomertijd, en sinds 1980 is dat Europees geregeld. De klok gaat dus in het laatste weekend van oktober terug en in het laatste weekend van maart weer vooruit.

Je telefoon en laptop doen het zelf. De klok in de auto, de oven, de magnetron en de wekker op het nachtkastje meestal niet. Zet die op zaterdagavond al goed, dan begint de zondag niet met twijfel over hoe laat het eigenlijk is.

Waarom je er toch iets van merkt

Je lichaam loopt op een eigen klok die vooral wordt bijgesteld door licht. Die klok verschuift niet in een nacht. Na de omschakeling voelt het in de avond alsof het later is dan de klok zegt, en word je in de ochtend eerder wakker dan je gewend bent. Voor nachtbrakers is dat vaak wel prettig, voor vroege vogels juist niet. Zij liggen de eerste dagen al om vijf uur klaarwakker, want voor hun lichaam is het dan zes uur.

Het helpt dat het na de klokwissel in de ochtend weer eerder licht is. Dat licht is het belangrijkste signaal voor je interne klok, en wie het slim gebruikt, zit binnen een paar dagen weer in zijn ritme.

Een plan per dag voor volwassenen

Heb je weinig last van de klokwissel, dan hoef je niets te doen. Word je al snel te vroeg wakker, dan kun je het uur in stapjes vooruit schuiven. Dit is een aanpak die we zelf handig vinden.

• Woensdag en donderdag voor de wissel. Ga een kwartier later naar bed dan normaal en zet de wekker een kwartier later, als je werk dat toelaat.
• Vrijdag. Schuif nog een kwartier op. Houd de avond rustig en dim het licht in huis op tijd.
• Zaterdag. Ga nog een kwartier later naar bed. Zet vlak voor het slapengaan alle klokken die niet vanzelf verspringen al een uur terug.
• Zondag. Sta op op je normale tijd volgens de nieuwe klok, ook als je vroeg wakker bent. Ga in de ochtend naar buiten voor daglicht, eet op de gewone tijden en sla het middagdutje liever over.
• Maandag en dinsdag. Houd vast aan je vaste bedtijd en opstaantijd. Wie toch moe is, doet in het begin van de middag hooguit een kort dutje, zoals we uitlegden in ons stuk over het middagdutje.

Kun je het niet vooraf opschuiven, dan werkt de zondag zelf ook. Het belangrijkste is dat je de nieuwe tijd meteen aanhoudt voor eten, opstaan en naar bed gaan, en dat je in de ochtend zoveel mogelijk licht pakt.

Kinderen en het verzette uur

Bij jonge kinderen is de wintertijd vaak lastiger dan de zomertijd. Een kind dat om zeven uur wakker wordt, staat na de wissel om zes uur naast je bed. Een kind luistert niet naar de klok, dus de aanpak is hetzelfde als bij volwassenen, alleen iets geleidelijker.

• Begin een paar dagen eerder en schuif het slapengaan, de maaltijden en het middagslaapje steeds een klein stukje later.
• Houd de slaapkamer in de ochtend donker, zodat het vroege licht na de wissel je kind niet te vroeg wekt. Verduisterende gordijnen of een rolgordijn helpen hier echt.
• Houd het vaste ritueel voor het slapengaan precies gelijk. Dat geeft houvast als de tijden verschuiven.
• Accepteer dat de eerste dagen wat onrustiger zijn. Meestal is het ritme binnen een week terug.

Voor baby’s gelden eigen slaaptijden, die we uitgebreider bespraken in hoeveel een baby echt slaapt. Ook daar werkt geleidelijk opschuiven beter dan alles in een keer.

Tijd voor je slaapkamer

De klokwissel is ook een mooi moment voor een paar kleine klusjes in de slaapkamer. Het wordt kouder, de avonden worden donkerder en je brengt meer tijd binnen door. Kijk of je dekbed nog bij het seizoen past, zet de verwarming in de slaapkamer liever laag en zorg voor gordijnen die het licht van de straat buiten houden. Wie in oktober zijn slaapkamer op orde heeft, merkt van dat ene uur het minst.