Wedstrijd in zo diep mogelijk slapen in Japan: wat diepe slaap eigenlijk is

Wat er in Tokio gebeurde

De wedstrijd heette Matt Race en werd georganiseerd door het Japanse onderdeel van matrassenmaker Koala. Persbureau AFP beschreef hoe deelnemers maandag 5 oktober met slaapmeters op de matrassen gingen liggen en tot 90 minuten de tijd kregen om te slapen. De winnaar werd gekozen op hoe snel en hoe vast ze sliepen. De hoofdprijs was ruim twee miljoen yen. De winnares, die alleen onder haar bijnaam Suimii naar buiten trad, wil het geld volgens AFP onder meer aan een nieuw bed uitgeven.

De organisatie wilde met het evenement aandacht vragen voor slaaptekort in Japan. AFP haalt cijfers van de OESO aan waaruit blijkt dat Japanners in 2021 gemiddeld het kortst sliepen van alle landen in die vergelijking. Lange werkdagen en lange reistijden worden daarbij als oorzaak genoemd.

De Japanse zender Fuji TV maakte een reportage over de wedstrijd. Je ziet daarin de zaal vol bedden, de deelnemers die zich installeren en de sensoren waarmee hun slaap gemeten werd.

Wat diepe slaap is

Een nacht slaap is geen gelijkmatig geheel. Het Kenniscentrum Slaapaandoeningen van het Slingeland Ziekenhuis beschrijft vier fasen die samen een slaapcyclus vormen. Eerst de sluimerfase, de overgang van wakker naar slapen. Dan de lichte slaap, waarin je niet meer van elk geluid wakker wordt maar nog makkelijk te wekken bent. Daarna de diepe slaap, en tot slot de droomslaap of REM-slaap. Zo’n cyclus duurt volgens het ziekenhuis ongeveer 90 tot 120 minuten en je doorloopt hem drie tot vijf keer per nacht.

In de diepe slaap dalen je ademhaling en hartritme naar hun laagste punt. Word je in die fase gewekt, dan ben je gedesoriënteerd en heb je even nodig om te beseffen waar je bent. Het ziekenhuis noemt deze fase belangrijk voor lichamelijk herstel, terwijl de droomslaap vooral voor geestelijk herstel zorgt. Bijna alle diepe slaap valt in de eerste drie cycli van de nacht, ongeveer de eerste vier tot vijf uur.

Dat maakt de opzet van de wedstrijd interessant. Negentig minuten is ongeveer één slaapcyclus. Wie snel in slaap valt en meteen diep wegzakt, haalt in die tijd dus de diepe slaap van een eerste cyclus binnen. Daarin zit ook de grens van zo’n wedstrijd. Hij zegt iets over één dutje op een middag in een zaal vol mensen, niet over hoe iemand thuis een hele nacht slaapt.

Hoe je diepe slaap meet

De fasen worden van elkaar onderscheiden door de hersenactiviteit en de oogbewegingen. Daarom meet een slaapcentrum slaap met sensoren op het hoofd. In de beelden van Fuji TV zie je dat ook de deelnemers in Tokio zulke plakkers op hun voorhoofd hadden. Uit al die metingen maakt een slaaplab een hypnogram, een grafiek die laat zien in welke fase je op welk moment zat.

Een slaaptracker om je pols werkt anders. Die ziet vooral beweging en hartslag en leidt daaruit af hoe diep je slaapt. Voor de totale slaapduur gaat dat redelijk, voor het onderscheid tussen diepe slaap en droomslaap is het een stuk minder zeker. Wie elke ochtend op zijn horloge kijkt hoeveel minuten diepe slaap hij heeft gehaald, maakt zich vaak druk om een schatting. Daar schreven we eerder over in ons stuk over een slaaptracker die je juist onrustig maakt.

Onderzoek naar diepe slaap haalt geregeld het nieuws, maar de conclusies zijn vaak minder stevig dan de koppen. Wat een groot onderzoek van september wel en niet liet zien, lees je in meer diepe slaap, minder kans op ziekte.

Wat je zelf kunt doen

Diepe slaap kun je niet aanzetten, en een wedstrijd winnen hoeft ook niet. Wel kun je de omstandigheden zo goed mogelijk maken. Omdat de diepe slaap vooral in het eerste deel van de nacht zit, is dat deel het belangrijkst om te beschermen.

• Ga op tijd en regelmatig naar bed. Een vast ritme, ook in het weekend, helpt je lichaam om sneller in slaap te vallen.
• Houd de slaapkamer koel, donker en stil. Wie in het eerste deel van de nacht wakker wordt van warmte, licht of geluid, verliest juist de diepe slaap.
• Kijk naar je bed. Een matras of kussen waarop je ligt te draaien, maakt het lastig om rustig door te slapen. De deelnemers in Tokio kregen niet voor niets een goed bed en een deken mee.
• Wees voorzichtig met dutjes. Een lang middagslaapje kan het ’s avonds moeilijker maken om in slaap te vallen. Hoe lang een dutje mag duren, lees je in ons stuk over de slechtste tijd voor een middagdutje.

Slaap je al langere tijd slecht en word je overdag niet uitgerust wakker, praat er dan met je huisarts over. Die kan je zo nodig doorverwijzen naar een slaapcentrum, waar wel een volledige meting met sensoren mogelijk is.

Een wedstrijd met een boodschap

Een slaapwedstrijd is natuurlijk ook reclame voor een matrassenmerk. Toch zit er een kern van waarheid in. De Hersenstichting meldt dat 63 procent van de Nederlanders ontevreden is over de eigen slaapkwaliteit. Voor Nederland is dat het interessantere getal dan wie in Tokio het snelst in slaap viel. Niet hoe lang je slaapt, maar hoe goed, is waar de meeste winst te halen valt. En daar hoef je geen prijzengeld voor te winnen.