Nieuwbouw koelt 's nachts slecht af, en waarom je daar slechter door kunt slapen

Wat de onderzoekers zagen

Het verhaal begint bij een onderzoek van antropoloog Gandhi Yetish en neurowetenschapper Jerome Siegel van de Universiteit van Californië in Los Angeles. Zij volgden het slaapgedrag van drie gemeenschappen die zonder elektriciteit leven, de Hadza in Tanzania, de San in Namibië en de Tsimane in Bolivia. Volgens UCLA Health verscheen dat onderzoek in oktober 2015 in het tijdschrift Current Biology.

De opvallendste uitkomst ging niet over hoe lang ze sliepen, maar over wanneer. Ze gingen slapen terwijl de buitentemperatuur daalde en werden wakker rond het koudste moment van het etmaal, ook als dat pas na zonsopkomst was. Hun slaap volgde dus de temperatuur minstens zo sterk als het licht. Slapeloosheid kwam in die groepen nauwelijks voor. Volgens UCLA hebben de San en de Tsimane er zelfs geen woord voor.

BNR koppelt dat aan nieuwe inzichten waar de BBC onlangs over schreef. Siegel zegt daarin dat we niet meer leven in de omgeving waarvoor we geëvolueerd zijn. In onze verwarmde en geïsoleerde huizen blijft de temperatuur dag en nacht ongeveer gelijk, waardoor een natuurlijk signaal voor de biologische klok wegvalt. Volgens de onderzoekers kan dat een deel van de slaapproblemen in de moderne wereld verklaren.

Wat het niet zegt

Het is goed om dit nuchter te lezen. Het gaat om onderzoek bij drie kleine gemeenschappen die op een heel andere manier leven dan wij, en de experts zeggen er zelf bij dat er meer onderzoek nodig is om precies te weten hoe temperatuur de biologische klok aanstuurt. Het bewijst dus niet dat jouw nieuwbouwhuis de oorzaak is als je slecht slaapt. Wel past het bij iets wat veel mensen herkennen. In een koele slaapkamer slaap je vaak dieper dan in een kamer die de hele nacht even warm blijft.

Waarom nieuwbouw ’s nachts warm blijft

Een oud huis lekt warmte. Dat is slecht voor de stookkosten, maar het zorgt er wel voor dat de slaapkamer na middernacht vanzelf een paar graden afkoelt. Een nieuwbouwhuis is juist gebouwd om warmte vast te houden. Dikke isolatie, driedubbel glas en een kierdichte schil zorgen ervoor dat de warmte van overdag, van de vloerverwarming en van de bewoners zelf blijft hangen. Vooral een slaapkamer op de bovenste verdieping kan daardoor ’s nachts warmer blijven dan je zou willen.

Daar komt bij dat veel nieuwbouwwoningen vloerverwarming of een warmtepomp hebben die rustig en gelijkmatig stookt. Dat voelt overdag prettig, maar het betekent ook dat de slaapkamer ’s nachts niet vanzelf afkoelt zoals in een huis met radiatoren die uitgaan.

Wat je in een nieuwbouwslaapkamer kunt doen

Het advies uit het BNR-stuk is eenvoudig. Zet de thermostaat ’s nachts wat lager of zet een raam open. In de praktijk komt er in een nieuwbouwhuis nog iets meer bij kijken.

• Sluit de slaapkamer af van de verwarming. Heb je vloerverwarming met een eigen groep of kraan voor de slaapkamer, zet die dan lager of dicht. Veel mensen weten niet dat dat per kamer kan.
• Laat de ventilatieroosters open. Milieu Centraal adviseert om dag en nacht te ventileren, het hele jaar door. In een kierdicht huis is dat geen luxe, want zonder ventilatie blijft niet alleen de warmte hangen maar ook de lucht.
• Zet een raam op een kier. Een klein beetje koude buitenlucht is vaak genoeg om de kamer in de loop van de nacht een paar graden te laten zakken. Hoe je dat in de winter doet zonder het koud te krijgen, lees je in slapen met het raam open in de winter.
• Luchten voor het slapengaan. Even flink tegen elkaar in luchten voordat je naar bed gaat, haalt de warmte van de dag uit de kamer. Daarna kan het raam weer op een kier.
• Houd de zon buiten. Een slaapkamer op het zuiden of westen warmt overdag op en geeft die warmte ’s avonds weer af. Doe de gordijnen of screens overdag dicht.

Kies je dekbed op een warme kamer

Wie in een nieuwbouwhuis slaapt, heeft vaak een lichter dekbed nodig dan hij gewend is. Een dik winterdekbed dat in een oud, tochtig huis precies goed was, kan in een goed geïsoleerde slaapkamer te warm zijn. Een vierseizoenendekbed geeft je de keus om in de winter alleen het dikste deel te gebruiken. Wanneer je dat het beste omzet, staat in wanneer zet je een vierseizoenendekbed om. En lig je ’s nachts geregeld wakker rond hetzelfde tijdstip, lees dan ook om drie uur wakker en de temperatuur in je slaapkamer.

Let wel op droge lucht. Een warme, goed afgesloten slaapkamer met vloerverwarming kan in de winter droog aanvoelen, en ook dat slaapt niet prettig. Daarover meer in droge lucht in de slaapkamer.

De keuze die je vanavond kunt maken

Je hoeft je huis niet te verbouwen. Begin met de makkelijkste stap, de verwarming in de slaapkamer lager of uit, en kijk een week of je verschil merkt. Helpt dat niet genoeg, voeg dan het raam op een kier toe. Pas als de kamer dan nog warm blijft, is een lichter dekbed de volgende stap. Het idee achter het onderzoek is niet dat je in de kou moet slapen, maar dat je lichaam het fijn vindt als de nacht een beetje afkoelt. In een modern huis moet je dat zelf regelen.