Kinderboekenweek: hoe voorlezen het slapengaan van je kind rustiger maakt

Kinderboekenweek als aanleiding

De Kinderboekenweek loopt dit jaar van 30 september tot en met zondag 11 oktober 2026, en het thema is Spot aan! Volgens de CPNB, die de week organiseert, draait het deze editie om podia, optredens en verhalen die tot leven komen. Er is weer een Kinderboekenweekgeschenk voor kinderen van zes tot twaalf jaar en een Prentenboek van de Kinderboekenweek voor de kleinsten, dat de organisatie zelf een groot voorleesboek noemt. In bibliotheken en boekhandels is van alles te doen. Kijk voor activiteiten in de buurt op de officiële site van de Kinderboekenweek.

Een thema over optreden en herrie maken is leuk voor overdag, maar niet elk boek uit die stapel is meteen geschikt voor vlak voor het slapen. Daar komen we zo op.

Waarom voorlezen bij het bedritueel past

Een vast ritueel helpt kinderen om de overgang van de drukte van de dag naar de slaap te maken. Het Centrum voor Jeugd en Gezin in Maastricht en Heuvelland beschrijft in zijn uitleg over de ideale bedtijd voor je kind dat inslapen het meest voorkomende gewone slaapprobleem is. Een slaapritueel van twintig tot dertig minuten kan dan helpen, met bijvoorbeeld in bad of onder de douche, tanden poetsen en voorlezen. Het CJG raadt daarbij aan om de lichten te dimmen en beeldschermen te vermijden, zodat het lichaam het signaal krijgt dat het bijna tijd is om te gaan slapen.

Voorlezen past daar goed in omdat het rustig is, steeds op dezelfde manier gaat en je kind aandacht van je krijgt zonder dat er iets hoeft. Een kind dat weet dat na het tandenpoetsen altijd het boek komt, en na het boek het licht uitgaat, weet ook waar het aan toe is. Dat voorspelbare is minstens zo belangrijk als het verhaal zelf.

Wanneer en hoe lang je voorleest

Lees voor als het kind al in bed ligt of naast je op de rand van het bed zit, met pyjama aan en tanden gepoetst. Dan is het boek het laatste wat er gebeurt en hoef je daarna niet meer naar de badkamer of de kast. Zo voorkom je dat het kind na het verhaal weer opleeft.

Voor de lengte is er geen vaste regel, maar het hele ritueel blijft volgens het CJG het best binnen twintig tot dertig minuten. Voor een peuter of kleuter is een prentenboek of een kort verhaal van vijf tot tien minuten vaak genoeg. Oudere kinderen willen soms een hoofdstuk uit een langer boek, en dat mag ook wat langer duren. Spreek wel vooraf af hoeveel je leest. Eén hoofdstuk, of twee prentenboeken, en dan is het klaar. Wie elke avond onderhandelt over nog eentje, maakt van het voorlezen een discussie in plaats van een moment van rust.

Zet het licht tijdens het voorlezen laag, met alleen een leeslampje met warm licht aan. Over hoe donker de slaapkamer daarna moet zijn, schreven we eerder een stuk over slapen met een lampje aan.

Welk soort boek past voor het slapengaan

Overdag is een spannend of druk boek prima, maar vlak voor het slapen werken andere boeken vaak beter. Een paar dingen om op te letten bij de keuze.

• Rustige verhalen. Boeken met een kalm tempo, herhaling en een duidelijk, fijn einde helpen een kind tot rust te komen. Een verhaal dat eindigt met iedereen in bed is niet voor niets een klassieker.
• Niet te spannend. Monsters, achtervolgingen of een verhaal dat midden in de spanning ophoudt, laten sommige kinderen nog lang wakker liggen. Bewaar die voor de middag of het weekend.
• Bekende boeken. Kinderen willen vaak steeds hetzelfde boek horen. Voor het slapengaan is dat geen probleem, juist omdat een bekend verhaal geen verrassingen geeft.
• Papier in plaats van een scherm. Een papieren boek past beter bij het advies om voor het slapen beeldschermen te vermijden dan een verhaal op een tablet.
• Interactieve boeken overdag. Zoekboeken en boeken waarbij je moet tellen, raden of geluiden maken zijn leuk, maar ze maken een kind eerder actief dan slaperig.

Het Prentenboek van de Kinderboekenweek gaat dit jaar over een stoet dieren die steeds meer herrie maakt. Prachtig om samen te lezen, maar wie een kind heeft dat makkelijk opgewonden raakt, leest het misschien beter na het avondeten dan in bed.

Als voorlezen het slapengaan juist rekt

Soms werkt het voorlezen averechts. Je kind vraagt steeds om nog een verhaal, stelt honderd vragen of wordt er juist wakkerder van. Een paar dingen die dan kunnen helpen.

• Maak de afspraak over het aantal verhalen vooraf en houd je eraan, ook als er gesmeekt wordt.
• Bewaar vragen over het verhaal voor de volgende ochtend aan het ontbijt.
• Lees zachter en langzamer naarmate het verhaal vordert, en sluit af met steeds dezelfde zin of hetzelfde liedje.
• Laat het licht uitgaan direct na het verhaal, zonder nog iets anders te doen.

Blijft inslapen ondanks een vast ritueel lastig, of slaapt je kind langere tijd slecht, dan kun je terecht bij het consultatiebureau, de jeugdverpleegkundige of het CJG in je gemeente. In ons stuk over waar je als ouder gratis advies vindt staat wie je waarvoor kunt bellen.

Kort samengevat

Lees voor als laatste stap van een vast ritueel, als je kind al in bed ligt. Houd het hele ritueel bij twintig tot dertig minuten, spreek vooraf af hoeveel je leest en kies voor het slapengaan een rustig, liefst bekend boek. De drukke verhalen uit de Kinderboekenweek lees je overdag. Zo wordt het boek iets waar je kind naar uitkijkt en tegelijk het teken dat de dag erop zit.