Slaapzuster, slaapcoach of slaapverpleegkundige: wie helpt je als je slecht slaapt
Inhoudsopgave
Daar heeft ze gelijk in, en ze staat er niet alleen in. Maar wie na het lezen zelf hulp zoekt, loopt tegen een wirwar van namen aan. Slaapzuster, slaapcoach, slaapconsulent, slaapverpleegkundige. Ze klinken hetzelfde, maar ze werken op heel verschillende plekken, je komt er op verschillende manieren terecht en ze doen niet hetzelfde. Hieronder zetten we ze op een rij.
Waarom de pil niet het antwoord is
Wat Hummel zegt, is precies wat de huisartsen ook zeggen. Op Thuisarts, de site van het Nederlands Huisartsen Genootschap, staat dat slaappillen ervoor zorgen dat je gemiddeld 20 minuten eerder in slaap valt en maximaal 50 minuten per nacht langer slaapt. Dat zijn volgens Thuisarts de enige voordelen, en ze zijn tijdelijk. Na twee weken helpen slaappillen steeds minder. Daar staan nadelen tegenover. Je leert geen betere slaapgewoontes en je kunt eraan verslaafd raken.
Wat wel werkt, is een behandeling zonder medicijnen. Het slaapcentrum van Ziekenhuis Gelderse Vallei schrijft dat 70 tot 80 procent van de patiënten met langdurige slapeloosheid veel heeft aan cognitieve gedragstherapie, ook op langere termijn. Die therapie draait om je eigen slaap leren kennen, je slaapgedrag veranderen, leren ontspannen en de gedachten doorbreken die je wakker houden. Dat is ook waar een goede slaapbegeleider mee werkt, welke naam hij of zij ook heeft.
Wie doet wat, en hoe kom je er terecht
| Wie | Waar | Hoe kom je er | Waarvoor |
|---|---|---|---|
| Huisarts en praktijkondersteuner | Huisartsenpraktijk | Zelf een afspraak maken | Eerste stap bij slecht slapen, slaapadviezen, korter in bed liggen, slaaptherapie |
| Slaapverpleegkundige | Slaapcentrum in het ziekenhuis | Verwijzing van de huisarts | Bepalen welk onderzoek nodig is, begeleiding bij slaapapneu of langdurige slapeloosheid |
| Slaapconsulent of medisch psycholoog | Ziekenhuis | Na diagnose in het slaapcentrum | Behandeling van chronische slapeloosheid, vaak in een groep |
| Slaapcoach of slaapexpert | Eigen praktijk | Zelf benaderen | Begeleiding en training, de inhoud verschilt per coach |
De huisarts en de praktijkondersteuner
Dit is voor bijna iedereen het begin. Bij de huisarts bespreek je wat er speelt, en vaak gaat de begeleiding daarna verder bij de praktijkondersteuner. Die kan je helpen met slaapadviezen en met korter in bed liggen, een behandeling waar Thuisarts uitgebreid over schrijft. Hoe zo’n traject eruitziet en welke online cursus via de praktijk loopt, lees je in ons stuk over een slaapcursus volgen.
De slaapverpleegkundige in het ziekenhuis
Een echte slaapverpleegkundige werkt meestal in een slaapcentrum, samen met longartsen, neurologen, KNO-artsen en psychologen. Bij het slaapcentrum van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg is de slaapverpleegkundige de eerste die je ziet na een verwijzing. Samen bepaal je welk vervolgonderzoek nodig is, en soms krijg je een slaaptest mee naar huis. In andere ziekenhuizen heet die verpleegkundige een OSAS-verpleegkundige, omdat een groot deel van het werk draait om slaapapneu.
Je komt hier alleen met een verwijzing. Volgens Gelderse Vallei verwijst de huisarts door als de behandeling tot dan toe te weinig helpt, of als niet duidelijk is welke slaapstoornis je hebt. Het ziekenhuis spreekt van chronische slapeloosheid als je drie maanden of langer minstens drie keer per week slecht slaapt en daar overdag last van hebt. Volgens hetzelfde slaapcentrum heeft 8 procent van de Nederlanders daar last van.
De slaapcoach of slaapexpert
Hummel valt in deze groep, net als veel anderen die een eigen praktijk hebben. Dat kan heel waardevol zijn. Wie jarenlang nachtdiensten heeft gedraaid en zich daarna in slaap heeft verdiept, weet waar mensen op vastlopen, en een groepstraining bij jou in de buurt is voor veel mensen laagdrempeliger dan een ziekenhuis. Maar de titel slaapcoach is niet beschermd. Iedereen mag zich zo noemen, wat zijn achtergrond ook is.
De titel verpleegkundige is dat wel. Die mag volgens het BIG-register alleen gebruiken wie de juiste opleiding heeft afgerond en geregistreerd staat. In dat register kan iedereen opzoeken of iemand als verpleegkundige ingeschreven staat. Een slaapcoach zonder zorgachtergrond is daarmee niet slechter, maar het is goed om te weten met wie je praat.
Waar je op let als je een slaapcoach kiest
Een paar vragen helpen om het kaf van het koren te scheiden.
- Waar is de aanpak op gebaseerd? Hoor je een slaapdagboek, vaste tijden en korter in bed liggen, dan zit je in de buurt van de behandeling waarvoor het meeste bewijs is. Draait het vooral om supplementen, dure metingen of producten, wees dan kritisch.
- Kijkt de coach verder dan je slaap? Hummel zegt in het portret dat er achter slecht slapen vaak een heel verhaal zit. Dat sluit aan bij Thuisarts, waar praten over zorgen en problemen een vast onderdeel is van de adviezen.
- Stuurt de coach door als het nodig is? Een goede begeleider herkent wanneer iets niet bij hem hoort. Hard snurken met slaperigheid overdag, adempauzes die je partner opmerkt of onrustige benen horen bij de huisarts, niet bij een coach.
- Wat kost het? Begeleiding via de huisarts is volgens de Stichting Slapeloosheid meestal kosteloos. Bij een zelfstandige coach betaal je vaak zelf. Vraag vooraf naar de kosten en of je zorgverzekering iets vergoedt.
Onze keuze
Slaap je al een paar weken slecht, begin dan bij de slaapadviezen van Thuisarts en maak bij aanhoudende klachten een afspraak bij de huisarts. Dat kost je in de regel niets en het is de route naar de zorg met het meeste bewijs. Snurk je hard en ben je overdag doodmoe, dan is de huisarts sowieso de eerste stap, want dan kan een slaapcentrum met een slaapverpleegkundige nodig zijn. Lig je wakker van iemand anders die snurkt, dan helpt ons stuk over een partner die snurkt misschien meer.
Een slaapcoach zoals Hummel is een goede aanvulling als je persoonlijke begeleiding of een groep in de buurt zoekt, en de aanpak zonder pillen is precies de goede. Vraag alleen wel door naar de methode en de achtergrond. Dan weet je wat je krijgt.
