Bedwantsen in je matras herkennen: de signalen en wat je dan doet
Inhoudsopgave
Waarom het matras de eerste plek is om te kijken
Bedwantsen leven van bloed en komen vooral ’s avonds en ’s nachts tevoorschijn. Ze houden niet van licht, wel van warmte en uitgeademde lucht. Overdag kruipen ze weg in de kleinste kieren in de buurt van de plek waar jij ligt. Volgens GGD Leefomgeving zitten ze graag in de naden van het matras en in de lattenbodem. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen voegt daaraan toe dat ze in bedden vooral rond het hoofdeinde te vinden zijn.
Ze zijn klein, maar niet onzichtbaar. Een volwassen bedwants is volgens het RIVM ongeveer 6 millimeter groot, met een plat, ovaal lijf dat van lichtbruin tot roodbruin kan zijn. Na een bloedmaaltijd is het lijf donkerder en dikker. Dat is een belangrijk verschil met huisstofmijt, waar elk matras vol mee zit maar die je met het blote oog niet ziet. Zie je beestjes bewegen, dan is het in elk geval geen huisstofmijt.
Zo controleer je je matras en bed
Doe het overdag of met de grote lamp aan en een zaklamp in de hand. Haal eerst al het beddengoed eraf en leg het niet in een andere kamer neer, daarover straks meer. Werk dan van boven naar beneden.
- De naden en de bies van het matras. Klap de rand om en schijn met de zaklamp langs de stiksels, de bies en de hoeken. Kijk ook bij het label en bij de handgrepen, want dat zijn kleine zakjes waar ze zich in kunnen verstoppen.
- De onderkant en de bodem. Til het matras op en kijk naar de lattenbodem of de bovenkant van de boxspring. Bij een boxspring zitten ook naden en een stoffen onderkant die het bekijken waard zijn.
- Het hoofdeinde en de kieren eromheen. Kijk achter het hoofdbord, in de schroefgaten van het bed en langs de plint achter het bed.
- Het onderlaken. Bekijk het laken dat je net hebt afgehaald op kleine donkere of roodbruine stipjes.
Een bruikbare vuistregel van de GGD is dat waar een creditcard in past, ook een bedwants past. Een oude pinpas of een stukje karton helpt dan om langs een naad te schrapen en te zien wat er uitkomt.
Welke sporen je ziet, en wat ze betekenen
Je hoeft geen levend dier te vinden om een plaag op het spoor te komen. Bedwantsen laten genoeg achter. De tabel hieronder zet de signalen uit de voorlichting van het RIVM en de GGD naast elkaar, met wat het verder nog zou kunnen zijn.
| Wat je ziet of merkt | Waar | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Zwarte of donkere vlekjes en stipjes | Zoom van het matras, onderlaken | Uitwerpselen van bedwantsen. Volgens het RIVM het duidelijkste teken van een plaag. |
| Kleine bloedvlekjes | Onderlaken, kussensloop | Kan van een geplette bedwants komen, of van opengekrabde bultjes. Op zich geen bewijs. |
| Bijna doorzichtige velletjes | Rond naden en kieren | Vervellingshuidjes. Jonge wantsen vervellen een paar keer voor ze volwassen zijn. |
| Zoete geur, als amandel of koriander | Rond het bed | Pas merkbaar bij grote aantallen. Sommige mensen vinden dat het naar vuile was ruikt. |
| Drie tot vijf rode bultjes op een rij | Huid die het matras raakt | Typisch voor bedwantsen, maar niet iedereen reageert op een beet. Geen bultjes betekent dus niet dat er niets is. |
Dat laatste punt is waar veel mensen de mist in gaan. De een slaapt naast iemand die onder de bulten zit en heeft zelf niets. Kijk dus naar de sporen in het bed, niet alleen naar de huid.
Je vindt ze echt: dit doe je wel en niet
De eerste reflex is vaak om het matras meteen naar buiten te slepen en alles door het huis heen naar de wasmachine te dragen. Juist dat is wat je niet moet doen. Het KAD zegt het met zoveel woorden. Verplaats niets uit de besmette ruimte zolang de bestrijding niet heeft plaatsgevonden. Bedwantsen verspreiden zich via meubels, kleding en bagage, en ook via kieren en leidingdoorvoeren naar de buren. Een matras dat door het trappenhuis wordt gesleept, laat onderweg makkelijk beestjes en eitjes achter.
Wat in de eerste uren wel helpt, is dit.
- Stop beddengoed, kussenslopen en kleding uit de slaapkamer direct in vuilniszakken, knoop ze dicht en draag ze zo naar de wasmachine.
- Was op minstens 60 graden en droog daarna zo heet mogelijk in de droger. Dat advies geven het RIVM en de GGD allebei.
- Wat niet gewassen kan worden, mag een week in de vriezer bij min 14 graden of kouder. Dan zijn ook de eitjes dood.
- Laat het matras zelf liggen tot de bestrijder is geweest.
Zelf bestrijden met een spuitbus uit de bouwmarkt raden zowel de GGD als het RIVM af. Het lukt bijna nooit, en volgens het RIVM kunnen bedwantsen ongevoelig worden voor de middelen die je zelf kunt kopen. Een professioneel bedrijf werkt met een plan, behandelt naden en kieren en gebruikt voor bedden en matrassen vaak stoom of een hittebehandeling. Het KAD noemt een temperatuur van meer dan 45 graden gedurende ten minste een half uur, en daarbij sterven alle stadia. Een gewone stoomreiniger thuis haalt die hitte alleen kort en aan de oppervlakte, zoals we eerder schreven over het stomen van een matras tegen huisstofmijt.
Een bestrijder bellen, en wanneer het matras toch weg moet
Kies een bedrijf dat is aangesloten bij de Nederlandse Vereniging Plaagdiermanagement Bedrijven of het Platform Plaagdierbeheersing. Het KAD raadt aan te vragen of de medewerkers een geldig bewijs van vakbekwaamheid hebben. De GGD waarschuwt daarnaast voor onbetrouwbare partijen. Vraag dus altijd om bewijs dat het echt om bedwantsen gaat. Een goed bedrijf kan er volgens de GGD makkelijk een vangen en laten zien. Twijfel je zelf over een beestje, dan kan het KAD het in zijn lab laten determineren.
Een matras hoeft na een goede behandeling niet altijd weg. Bij een zware plaag noemt het RIVM het vernietigen van matras en bed wel als optie. Doe dat dan pas na overleg met de bestrijder, zodat het matras de kamer niet uit gaat terwijl er nog levende beestjes in zitten. Bij de milieustraat meld je dat het matras besmet is, zoals ook in ons stuk over je oude matras inleveren staat.
Ons advies is om rustig te blijven en eerst te kijken. Bedwantsen dragen volgens de GGD geen ziektes over, de bultjes verdwijnen vanzelf en je kunt gewoon naar je werk. Maar vind je de zwarte stipjes in de naden, bel dan dezelfde dag een bestrijder in plaats van eerst een week zelf te proberen. Elke week wachten geeft ze de tijd om zich verder door het huis te verspreiden. En koop je een tweedehands matras of bed, kijk dan vooraf in de naden. Dat kost twee minuten en scheelt je een hoop ellende.
Wat je nodig hebt voor de controle
- Een sterke zaklamp of de lamp van je telefoon
- Een oude pinpas of een stukje stevig karton om langs naden te gaan
- Stevige vuilniszakken om beddengoed in af te voeren
- Een wasmachine die 60 graden haalt, en liefst een droger
Vuilniszakken en een zaklamp heeft elke supermarkt of bouwmarkt. Meer heb je voor de eerste check niet nodig.
